Debuut lovend onthaald

Recensie www.cuttingedge.be

Met 'Ongeduld' heeft Stefan van den Broeck (1966) een uiterst lezenswaardige roman geschreven die tot nadenken noopt over onze maatschappij, ons diepste zelf en hoe die verbonden zijn, verpakt als een manuscrit trouvé rond pedofilie.

Mork Kroon is een gelukkig getrouwde man, vader van drie kinderen en leraar. Zijn netjes aangeharkte wereld raakt echter stilaan overwoekerd door knagende gedachten nadat een discussie met vrienden over mediahypes en massahysterie uitdraait op een insinuatie van pedofilie. Het 'Straks ga ik nog denken dat jij zelf...' van vriend en politieman Dirk laat hem niet meer los. Het roept herinneringen op aan zijn ontluikende seksualiteit, met de verontrustende bekentenis dat zijn erotische fascinatie voor jongemeisjeskutjes - en, in mindere mate, voor kinderbilletjes en -piemeltjes - niet is overgegaan bij het ouder worden. Een vriendinnetje van zijn dochter doet haar intrede als belichaming van deze spanning. Het contact met haar en haar ouders raakt bovendien nóg een maatschappelijk gevoelige snaar: die van interculturele relaties.

Van den Broeck bezorgt ons een verzameling teksten, waarbij blogposts van Mork - we lezen dat zijn broer hem heeft aangeraden zijn gedachten van zich af te schrijven - worden afgewisseld met de woorden van een psychiater die Morks zorgen probeert te begrijpen en in perspectief te plaatsen. Van den Broeck is zeer consequent in zijn bezorging: de typografie onderscheidt de twee soorten teksten. In het begeleidende schrijven wijst hij op internetbronnen voor de blogposts, die hij naar eigen zeggen heeft bijgehouden uit 'al dan niet ongezonde interesse'. En hij heeft meerdere voetnoten toegevoegd, die verwijzen naar bijkomende bronnen. Het maakt het alleen maar overtuigender. Qua vorm kan het zich dus meten met de beste manuscrits trouvés.

De posts van Mork geven blijk van een man die zich rationeel opstelt tegenover hype en hysterie. Hij is net zo rationeel over de politiek-juridische fundamenten van onze rechtstaat waarbij iemand onschuldig is tot het tegendeel bewezen is, en waarbij schuld enkel over daden en niet gedachten gaat. Toch wordt hij langzaam in het nauw gedreven door zijn eigen angst pervers te zijn, en 'dus' ooit als zodanig te zullen handelen. Hij raakt gradueel zijn mentale onschuld kwijt in de omgang met kinderen en komt in de loop van de ontleding van zichzelf in contact met een verdachte van kindermisbruik en een psychiater.

Van den Broeck stelt bij monde van Mork Kroon vragen over de kramp waarin we schieten als het gaat om de ontluikende seksualiteit van kinderen en welke grenzen kinderen onder elkaar en volwassenen naar kinderen in acht moeten nemen. Hij levert een resem culturele, psychologisch-emotionele, politieke en filosofische beschouwingen die intellectueel uitdagende lectuur bieden. Hij weet het echter in een vorm te gieten die het zeer goed leesbaar houdt en de ontspanning van het lezen geregeld combineert met de spanning van een psychologische thriller.

Geheel in stijl van de vorm breekt het boek af zonder dat het verhaal is afgerond, om niet te zeggen: op het beslissende moment. De schrijver komt er glorieus mee weg. Een van onze vraagtekens is waar de broer is gebleven, die blijkbaar iets weet van Morks zorgen aangezien hij de tip voor het schrijven gaf. Hij blijft echter onbestaande. Het is echter een klein minpuntje voor een roman die een scherp aanvoelen van de tijdgeest koppelt aan kritische vragen - ondanks de overgevoeligheid van het onderwerp - met een ontspannende leeservaring op de koop toe.

Anna De Bruyckere