over ONGEDULD van Stefan van den Broeck

Anna Ferdinande over de roman ‘Ongeduld’ van Stefan van den Broeck

Wie van bijvoeglijke voorbepalingen houdt, moet de roman ‘Ongeduld’ van Stefan van den Broeck lezen. Er zijn echter nog tal van andere redenen om dit boek te verslinden. Het lieftallige meisje dat ons nietsvermoedend van op de cover aankijkt, is er één van – en haar relatie tot het verhaal natuurlijk.

In ‘Ongeduld’ biedt van den Broeck ons een ongegeneerde blik in de geheime herinneringen en fantasieën van een overigens voorbeeldige vader en leraar, die seksueel getinte gevoelens koestert voor kinderen. Hoewel zijn geheime denkwereld vrij levendig is, voelt hij geenszins de drang om zijn verlangen in daden om te zetten. Later in het verhaal krijgt Mork, het hoofdpersonage, de kans om zijn pedofiele verlangens te consumeren op een dienblad aangereikt, maar hij slaagt erin zich te beheersen. Tussendoor voelt Mork zich sterk verontwaardigd wanneer een bevriende politieman hem toevertrouwt dat hij een ‘vermeende’ pedofiel wil inrekenen, enkel en alleen omdat de man foute fantasieën koestert. Mork zoekt de vermeende pedofiel op. Deze confrontatie leidt tot de centrale vraag van het boek: ‘Is iemand strafbaar omdat hij neigingen heeft die door de samenleving als moreel verwerpelijk beschouwd worden?’.

Met deze vraag daagt van den Broeck ons uit om na te denken over zin en onzin van enkele dwingende, gangbare opvattingen in onze maatschappij. Ons zelfbeeld wordt bepaald door dat geheel van opvattingen, precies daarom moeten we er ons over bezinnen.

Het verhaal van Mork leest als een invulling van de vraag ‘Waar is de grens van de vrijheid van de geest?’ Of beter: ‘Moet de vrijheid van de gedachte überhaupt begrensd worden?’

Van den Broeck integreert een aantal beroemde twijfelachtige pedofiliezaken in zijn werk. Het hoofdpersonage Mork gaat te rade bij een psychiater en hij schrijft zijn gedachten neer in een blog.

Zo kan de centrale vraagstelling ontstijgen aan het hoofdpersonage. Daaruit zou de lezer moeten afleiden dat dit boek meer is dan een getuigenis van een man met ranzige fantasieën. Zou moeten, want ‘Ongeduld’ is een boek dat onze leesstrategieën beproeft; een roman waarvan de reacties meer verklappen over de lezer dan over de schrijver.

Telkens mijn driejarige dochter mij met haar plasdrang de struiken injaagt, ervaar ik sinds ik dit boek las, moeite om de scène waarin zo ’n gapend spleetje erop los plast uit mijn geest te verdrijven. Terwijl ik dan het struikgewas verlaat, vraag ik me af waarom Stefan van den Broeck zo hard fulmineert tegen de heksenjacht op pedofiele geesten en hun uitlaatkleppen (foto’s, blogs…)?

Terug op het wandelpad besef ik dat mijn jonge moederschap mijn leeservaring overschaduwt en dan dwing ik mezelf om de betekenis in het boek te zoeken en niet in mezelf. Dat ik mezelf daartoe moet dwingen komt natuurlijk omdat pedofilie een onbespreekbaar taboe is in het post-Dutrouxtijdperk waar ik een product van ben.

Weinig identificatie zal er bij de gemiddelde lezer te vinden zijn met het hoofdpersonage van dit boek. Mocht van den Broeck dit boek geschreven hebben vanuit een slachtofferperspectief, dan had hij nu de mediahype rond het thema mee om een bestseller te hebben. Van den Broeck schrijft echter niet om de gemiddelde lezer zelfbevestiging te schenken, laat zijn hele oeuvre u daarvan overtuigen. ‘Ongeduld’ is een boek met veel lagen, wie de onderlagen niet ziet, kan toch nog vermaak vinden in de bovenlaag.

Wanneer dit boek zijn weg naar de boekhandel niet vindt, dan zal daarmee de hele these van dit boek bevestigd worden. Er mag niet over pedofilie gedacht worden, en bijgevolg mag er ook niet over geschreven worden.

Van den Broeck weet de tijdsgeest uitstekend te vatten en creëert een personage dat enkel in deze tijd geleefd kon hebben. Dit boek reveleert iets over de morele crisis van de moderne mens.

De voornaamste reden om dit boek aan te schaffen, schuilt in de onderhoudende toon en de milde humor die de uitdagende vraagstelling en het delicate onderwerp verteerbaar maken.